Meslek hastalığı, işçinin çalıştığı işin niteliği veya iş ortamının özellikleri nedeniyle tekrarlanan ve süreklilik arz eden etkiler sonucunda ortaya çıkan geçici veya sürekli hastalık, bedensel ya da ruhsal engellilik hâlidir.
Türk hukukunda meslek hastalığı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 14. maddesinde tanımlanmıştır.
Meslek Hastalığının Unsurları Nelerdir?
Bir hastalığın meslek hastalığı sayılabilmesi için şu unsurların bulunması gerekir:
İşin Niteliği ile Hastalık Arasında Nedensellik Bağı
Hastalık, yapılan işin doğrudan sonucu olmalıdır. Bu ilişki, tıbbi ve hukuki olarak ortaya konulmalıdır.
Süreklilik
Meslek hastalığı, genellikle uzun süreli maruziyet sonucu ortaya çıkar. Tek seferlik olaylar çoğu zaman iş kazası kapsamında değerlendirilir.
Tıbbi Tanı ve Rapor
Yetkili sağlık kurulları tarafından düzenlenen raporlarla hastalığın meslekle bağlantısı tespit edilmelidir.
Meslek Hastalığı Sayılan Haller Nelerdir?
En sık karşılaşılan meslek hastalıkları şunlardır:
- Tozlu ortamda çalışanlarda silikozis
- Kimyasallara maruz kalanlarda zehirlenme
- Gürültülü ortamlarda işitme kaybı
- Uzun süre bilgisayar kullananlarda kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları
- Ağır yük taşıyanlarda bel ve boyun fıtığı
- Titreşimli alet kullananlarda damar ve sinir hasarları
Meslek Hastalığının Tespiti Nasıl Yapılır?
Meslek hastalığının tespiti için izlenen süreç şu şekildedir:
Sağlık Kurulu Raporu
Yetkili hastanelerden alınan sağlık kurulu raporu ile hastalığın mesleki kaynaklı olduğu belirlenir.
SGK İncelemesi
SGK, rapor ve belgeler doğrultusunda hastalığın meslek hastalığı olup olmadığına karar verir.
Meslek Hastalığı Tespit Davası
SGK’nın reddi halinde işçi, iş mahkemesinde tespit davası açabilir.
Meslek Hastalığı Nedeniyle Tazminat Davası Nedir?
Meslek hastalığı nedeniyle tazminat davası, işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almaması veya eksik alması sonucu meslek hastalığına yakalanan işçinin uğradığı maddi ve manevi zararların giderilmesi amacıyla açılan davadır.
Bu dava, iş kazası davalarına benzer şekilde yürütülür.
Tazminat Davası Açma Şartları Nelerdir?
Bir işçinin meslek hastalığı nedeniyle tazminat davası açabilmesi için:
- Meslek hastalığının tespit edilmiş olması
- İşverenin kusurunun bulunması
- Zarar ile işveren kusuru arasında illiyet bağı olması
gereklidir.
Maddi Tazminat Kalemleri Nelerdir?
Meslek hastalığı nedeniyle talep edilebilecek maddi tazminatlar şunlardır:
Tedavi Giderleri
Hastalık nedeniyle yapılan tüm tedavi masrafları talep edilebilir.
Geçici İş Göremezlik Zararları
İstirahat süresince çalışılamayan dönemlere ilişkin ücret kayıpları.
Sürekli İş Göremezlik Tazminatı
Kalıcı maluliyet halinde, çalışma gücündeki kayba karşılık hesaplanan tazminat.
Bakıcı Giderleri
Ağır maluliyet durumlarında bakıcı masrafları.
Manevi Tazminat Hakkı
Meslek hastalığı, işçinin yaşam kalitesini ciddi biçimde etkileyebilir. Bu nedenle:
- Bedensel acı
- Psikolojik yıpranma
- Sosyal yaşamın kısıtlanması
nedeniyle manevi tazminat talep edilebilir.
Ölüm Halinde Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
Meslek hastalığı nedeniyle işçinin ölmesi durumunda:
- Eşi
- Çocukları
- Anne ve babası
- Fiilen destek olduğu kişiler
destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.
Meslek Hastalığı Davasında Zamanaşımı Süresi
Meslek hastalığı nedeniyle açılacak tazminat davalarında zamanaşımı:
- Zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl
- Her hâlükârda olay tarihinden itibaren 10 yıl
Ancak ceza davası açılmışsa, ceza zamanaşımı süresi uygulanır.
Yetkili ve Görevli Mahkeme
Bu davalarda görevli mahkeme iş mahkemesidir.
Yetkili mahkeme:
- İşçinin işini yaptığı yer
- İşveren merkezinin bulunduğu yer
mahkemeleridir.
Meslek Hastalığı Davası Nasıl Açılır?
Zorunlu Arabuluculuk
Dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulmalıdır.
Dava Süreci
Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa iş mahkemesinde dava açılır.
Bilirkişi İncelemesi ve Kusur Tespiti
Mahkeme sürecinde:
- İş güvenliği uzmanı
- İş müfettişi
- Tıbbi bilirkişiler
tarafından rapor alınarak:
- İşverenin kusur oranı
- İşçinin kusuru
- Nedensellik bağı
belirlenir.
SGK Ödemelerinin Tazminata Etkisi
SGK tarafından bağlanan:
- Sürekli iş göremezlik geliri
- Geçici iş göremezlik ödeneği
tazminattan mahsuba tabi tutulur.
Meslek Hastalığı Davası Ne Kadar Sürer?
Ortalama dava süresi:
- İlk derece: 12–24 ay
- İstinaf ve temyiz: 6–18 ay
Toplamda yaklaşık 1,5 – 3 yıl arasında sonuçlanmaktadır.
Yargıtay’ın Meslek Hastalığı Davalarına Yaklaşımı
Yargıtay, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğünü çok sıkı şekilde denetlemekte ve işçiyi koruyucu içtihatlar geliştirmektedir.
Özellikle:
- Koruyucu ekipman verilmemesi
- Risk analizi yapılmaması
- Eğitim eksikliği
gibi durumlarda işverenin ağır kusurlu olduğu kabul edilmektedir.
Sonuç: Meslek Hastalığı Davaları Hayati Öneme Sahiptir
Meslek hastalığı nedeniyle açılacak tazminat davaları, işçinin yaşam kalitesini korumayı ve ekonomik kayıplarını telafi etmeyi amaçlar. Bu nedenle:
- Sağlık raporları
- SGK tespitleri
- Delil toplama süreci
titizlikle yürütülmelidir.
Hak kaybı yaşanmaması adına profesyonel hukuki destek alınması, sürecin doğru ve hızlı ilerlemesini sağlar.
Bir yanıt yazın