İşçi ile işveren arasındaki iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda, işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirim yapılması zorunludur. Bu bildirimin en önemli unsurlarından biri ise işten çıkış kodudur.
İşten çıkış kodu, iş sözleşmesinin hangi nedenle sona erdiğini ifade eden ve işçinin;
- Kıdem tazminatı
- İhbar tazminatı
- İşsizlik maaşı
- Yeni iş başvuruları
gibi birçok alanda doğrudan etkili olan kritik bir unsurdur.
Bu yazıda işten çıkış kodları nedir, SGK işten çıkış kodları listesi, kodların hukuki sonuçları, tazminat ve işsizlik maaşına etkileri, yanlış kod bildiriminde yapılabilecekler ayrıntılı şekilde ele alınacaktır.
İşten Çıkış Kodu Nedir?
Tanım
İşten çıkış kodu, işverenin iş sözleşmesini sona erdirirken SGK’ya yaptığı bildirimde, fesih sebebini ifade eden sayısal koddur.
Bu kod:
- İş sözleşmesinin nasıl sona erdiğini
- Kimin feshettiğini
- Haklı mı, haksız mı olduğunu
gösterir.
Hukuki Önemi
İşten çıkış kodu:
- İşsizlik maaşı alınıp alınamayacağını
- Kıdem ve ihbar tazminatı hakkını
- Yeni iş başvurularındaki sicil durumunu
doğrudan etkiler.
Bu nedenle doğru kod seçimi hem işçi hem işveren açısından büyük önem taşır.
SGK İşten Çıkış Kodları Listesi ve Anlamları
Aşağıda uygulamada en sık karşılaşılan temel işten çıkış kodları ve anlamları yer almaktadır:
Kod 01 – Deneme Süreli İş Sözleşmesinin İşverence Feshi
- İşveren deneme süresi içinde fesih yapmıştır.
- İşçi genellikle işsizlik maaşı alamaz.
Kod 03 – Belirsiz Süreli İş Sözleşmesinin İşçi Tarafından Feshi (İstifa)
- İşçi kendi isteğiyle ayrılmıştır.
- Kıdem ve ihbar tazminatı ödenmez.
- İşsizlik maaşı bağlanmaz.
Kod 04 – Belirsiz Süreli İş Sözleşmesinin İşveren Tarafından Feshi
- İşveren geçerli nedenle fesih yapmıştır.
- İşçi kıdem ve ihbar tazminatı alabilir.
- İşsizlik maaşı bağlanabilir.
Kod 08 – Emeklilik (Yaşlılık) Nedeniyle İşten Ayrılma
- Emekli olan işçiler için kullanılır.
- Kıdem tazminatı ödenir.
Kod 09 – Malulen Emeklilik Nedeniyle İşten Ayrılma
- Malulen emeklilik durumudur.
- Kıdem tazminatı ödenir.
Kod 12 – Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılma
- Erkek işçiler için askerlik feshi.
- Kıdem tazminatı ödenir.
Kod 13 – Kadın İşçinin Evlenmesi Nedeniyle Fesih
- Kadın işçi evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde fesih yaparsa kullanılır.
- Kıdem tazminatı ödenir.
Kod 14 – Emeklilik İçin Prim Gün Sayısının Dolması
- 3600 gün vb. durumlarda kullanılır.
- Kıdem tazminatı ödenir.
Kod 15 – Toplu İşçi Çıkarma
- Ekonomik veya yapısal nedenlerle yapılan fesih.
- İşsizlik maaşı alınabilir.
Kod 17 – İşyerinin Kapanması
- İşyerinin tamamen kapanması hali.
- İşsizlik maaşı bağlanır.
Kod 18 – İşin Sona Ermesi
- Proje bazlı işler, belirli süreli sözleşmeler.
Kod 22 – Diğer Nedenler
- Özel durumlar için kullanılır.
Kod 25 – İşveren Tarafından Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırı Nedenle Fesih
- İşverenin haklı nedenle derhal feshi.
- Kıdem ve ihbar tazminatı ödenmez.
- İşsizlik maaşı bağlanmaz.
Kod 29 – İşveren Tarafından Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırı Nedenle Fesih (Eski Kod)
- En tartışmalı koddur.
- Hırsızlık, devamsızlık, güven sarsıcı davranışlar vb.
- İşçi hiçbir hak alamaz.
İşten Çıkış Kodlarının İşsizlik Maaşına Etkisi
İşsizlik maaşı alabilmek için:
- Kendi isteği ve kusuru dışında işsiz kalmak gerekir.
İşsizlik Maaşı Alınabilen Kodlar
- 04
- 05
- 15
- 17
- 18
İşsizlik Maaşı Alınamayan Kodlar
- 03 (istifa)
- 25
- 29
İşten Çıkış Kodlarının Tazminata Etkisi
Kıdem Tazminatı Alınabilen Kodlar
- 04
- 08
- 09
- 12
- 13
- 14
- 15
- 17
Kıdem Tazminatı Alınamayan Kodlar
- 03
- 25
- 29
Kod 29 ve Güncel Düzenlemeler
Kod 29, işçinin:
- Hırsızlık
- Devamsızlık
- Güveni kötüye kullanma
- Ahlaka aykırı davranış
gibi sebeplerle işten çıkarıldığını ifade eder.
Bu kod, işçinin:
- İşsizlik maaşı
- Tazminat
- Yeni iş başvuruları
bakımından son derece ağır sonuçlar doğurur.
Bu nedenle 2021 sonrası düzenlemelerle Kod 29 alt kodlara ayrılmıştır.
Yanlış İşten Çıkış Kodu Bildirimi Ne Gibi Sonuçlar Doğurur?
Yanlış kod bildirimi:
- İşsizlik maaşının reddine
- Tazminat kaybına
- İşçinin sicilinin zarar görmesine
neden olabilir.
Yanlış Kod Bildiriminde Ne Yapılmalıdır?
1. İşverene Başvuru
Öncelikle işverenden:
- SGK bildirimini düzeltmesi talep edilmelidir.
2. SGK’ya İtiraz
SGK’ya dilekçe ile başvuru yapılarak:
- Kod düzeltme talebi iletilebilir.
3. İş Mahkemesinde Dava
Kodun düzeltilmemesi halinde:
- İş Mahkemesinde tespit davası açılabilir.
- Gerçek fesih sebebi mahkeme kararıyla belirlenir.
İşten Çıkış Kodunun Değiştirilmesi Mümkün müdür?
Evet. SGK’ya:
- İşveren tarafından
- Mahkeme kararıyla
kod düzeltmesi yapılabilir.
İşverenin Yanlış Kod Bildirmesinin Yaptırımı
Yanlış bildirim:
- İdari para cezası
- Faiz
- Tazminat sorumluluğu
doğurabilir.
Sık Sorulan Sorular
İşveren beni Kod 29 ile çıkardı, ne yapabilirim?
Dava açarak:
- Feshin haksız olduğunu
- Kodun düzeltilmesi gerektiğini
ispat edebilirsiniz.
Kod yanlış girilmişse işsizlik maaşı alabilir miyim?
Mahkeme veya SGK düzeltmesi sonrası geriye dönük ödeme alınabilir.
Kod düzeltilmesi ne kadar sürer?
SGK yoluyla 2–4 hafta, dava yoluyla 6–18 ay sürebilir.
Sonuç
İşten çıkış kodları, işçinin geleceğini doğrudan etkileyen son derece kritik bir hukuki unsurdur. Yanlış kod bildirimi, işçinin tazminat ve işsizlik maaşı haklarını tamamen kaybetmesine yol açabilir.
Bu nedenle fesih sonrası SGK çıkış kodunun mutlaka kontrol edilmesi, hatalı bildirim halinde ivedilikle hukuki yollara başvurulması büyük önem taşır.
Bir yanıt yazın